Ssaki

Takin (Budorcas taxicolor taxicolor)

Takiny należące do podgatunku miszmi, które można oglądać w Ogrodzie Zoobotanicznym w Toruniu w naturze zamieszkują wschodnie partie Himalajów, północno-wschodnie Indie oraz północną Birmę. W okresie letnim takiny łączą się w ogromne stada dochodzące do kilkuset osobników, które żerują powyżej piętra lasu na wysokogórskich łąkach powyżej 3000 m n.p.m. W trakcie chłodnych, zimowych miesięcy stado rozbija się na mniejsze grupki liczące po kilkanaście osobników, które schodzą niżej w zalesione doliny. Zwierzęta te posiadają specjalne przystosowania ułatwiające przetrwanie w zimnym, górskim klimacie. Grube futro, które chroni przed mrozem oraz duże komory nosowe z zatokami, które ogrzewają powietrze zanim trafi do płuc. Dodatkowo skóra takinów produkuje tłustą substancję, która pokrywając futro stanowi rodzaj nieprzemakalnego płaszcza. Takiny odżywiają się trawami, pędami bambusa, a także liśćmi krzewów i drzew. Chętnie zlizują również sól w celu uzupełnienia niezbędnych minerałów. Dojrzewają płciowo w wieku około 3,5 lat. Okres godowy rozpoczyna się późnym latem i w trakcie jego trwania samce mogą być bardzo agresywne. Młode takiny samice rodzą w kwietniu następnego roku. DOżywają około 16-18 lat. Ze względu na zabijanie takinów dla mięsa oraz niszczenie ich naturalnych siedlisk zostały one uznane za narażone na wyginięcie (kategoria VU) przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN). Zostały również objęte Europejską Księgą Rodowodową (ESB).

Lwiatka złotogłowa (Leontopithecus chrysomelas)

Gatunek ten zamieszkuje jedynie niewielki fragment lasu tropikalnego w stanie Bahia w Brazylii. Ze względu na niewielki obszar występowania oraz zmniejszającą się wielkość populacji (obecnie ocenianą między 6000 a 15 000 osobników) gatunek ten został objęty Europejskim Programem Hodowlanym (EEP) oraz ujęty w I załączniku Konwencji Waszyngtońskiej (CITES). Prowadzą nadrzewny tryb życia na wysokości 3-10 m.   Żyją w grupach rodzinnych do 11 osobników w których wychowaniem i opieką nad młodymi biorą udział wszystkie dorosłe osobniki. Różnorodna dieta składa się z owoców, liści, owadów i małych kręgowców. 

Lemury wari (Varecia variegata variegata)

Największy przedstawiciel rodziny lemurowatych, zamieszkujący leśne obszary we wschodniej części Madagaskaru. Lemury wari pokryte są charakterystyczną czarno-białą, grubą sierścią. Dorosłe osobniki bez ogona osiągają dlugość 50-55 cm długości, zaś sam ogon może mierzyć nawet 65 cm. Zwierzęta te aktywne są głównie wczesnym rankiem i wieczorem. Ich pokarmem są: owoce, liście, nasiona i nektar. Po okresie godowym, który trwa w środowisku naturalnym od maja do lipca, samica rodzi zazwyczaj bliźnięta; przychodzą one na świat w gniazdach, które samica na czas porodu buduje w koronach drzew.

Lemury katta (Lemur catta)

Dorosłe osobniki osiągają długość 110 cm, z czego na charakterystyczny tylko dla tego gatunku czarno-biały ogon przypadać może 62 cm. Samce ważą do 3,5 kg, samice są nieco lżejsze. Prowadzą dzienny tryb życia. Większość czasu spędzają na powierzchni gruntu, przemieszczając się za pomocą czterech kończyn. Są zwierzętami społecznymi, terytorialnymi. Żyją w grupach liczących od 3 do 20 osobników. Więzi zacieśniają iskając się oraz zażywając razem kąpieli słonecznych.

Koń huculski (Equus caballus), Kuc szetlandzki (Equus c. caballus shetland)

Koń został udomowiony prawdopodobnie na terenie północnego Kazachstanu około 3,5 tys. lat p.n.e. Przodkiem konia domowego były prawdopodobnie koń Przewalskiego i tarpan oraz wymarłe azjatyckie konie tundrowe i leśne. Hucuł to rasa ceniona za żywotność, siłę i odporność. Koni tych używano niegdyś głównie jako jucznych. Jest to rasa górska, więc bez problemów mogły przenosić ładunki nawet po oblodzonych ścieżkach górskich. Obecnie, ze względu na swą łagodność i inteligencję, używane są często w hipoterapii. Kuc szetlandzki pochodzi z Wysp Szetlandzkich, oddalonych o 185 kilometrów od północno-wschodnich wybrzeży Szkocji.

Żubr (Bison bonasus)

Najpotężniejszy ssak europejski, reprezentuje rodzinę krętorogich. Zamieszkiwał całą środkową i część północnej Europy. W naturze wyginął z końcem I Wojny Światowej. Rozmnożony w rezerwatach z osobników zachowanych w zwierzyńcach i ogrodach zoologicznych, głównie staraniem polskich zoologów, w latach pięćdziesiątych przywrócony został naturze i objęty ochroną gatunkową. Długość tułowia żubra sięga do 2,7 m, wysokość w kłębie wynosi do 1,8 m. Dorosły osobnik osiąga masę do 850 kg. Zwierzę to żywi się głównie liśćmi drzew, trawą i ziołami, zaś zimą korą drzew, pędami i porostami. Bytuje w stadach do 15-18 sztuk. Byki trzymają się oddzielnie, samotnie lub po parę osobników. Okres rui przypada u żubra na sierpień i pierwszą połowę września. Ciąża trwa 9 miesięcy. Samica rodzi zwykle 1 cielę o masie 22-23 kg, które do 5 miesięcy ssie matkę i przebywa przy niej przez pierwsze 2 lata życia. Dojrzewa w wieku 2-3 lat. Byk żubra żyje do 22 lat, krowa do 27 lat.

Alpaka (Lama pacos)

Zwierzę udomowione, przypomina nieco lamę, ale jest od niej mniejsza. Występuje w wielu odmianach barwnych. Hodowana w dużych stadach na mięso i wełnę. Właśnie dla tego surowca starano się ją przystosować do życia w Europie, bez sukcesów. Wełna alpaki jest kilkakrotnie cieplejsza i mocniejsza od owczej. Wyrabia się z niej koce i poncza. Alpaka hodowana jest w Andach na obszarze od południowego Peru po północną Boliwię.

Markur turkmeński (Capra falconeri heptneri)

Markur, zwany też kozą śruborogą, zamieszkuje górskie rejony Azji Środkowej - od Turkmenistanu do północnych Indii. Samce osiągają wysokość w kłębie do 115 cm i ciężar ciała do 110 kg. Ogromne, skręcone rogi samców przekraczają nieraz 70 cm długości. Sierść krótka, z podściółką puchową. U samców występuje grzywa utworzona z dłuższej sierści na grzbiecie i wokół szyi. Pożywieniem markura są głównie trawy i zioła. Zwierzę to żyje w niewielkich stadach i doskonale się wspina po skałach. Ciąża trwa ok. 155 dni, samica rodzi 1 lub 2, rzadziej 3 młode.

Owca grzywiasta - Arui (Ammotragus lervia)

Występowanie: rejony górskie północnej Afryki. Gatunek zagrożony wyginięciem, objęty II załącznikiem Konwencji Waszyngtońskiej CITES. Arui to bliski krewniak kozy, chociaż posiada również cechy owcy. Żyje w stadach. Bardzo zwinnie porusza się po skalistym terenie. Jest aktywny nocą, o zmierzchu i rano. Żywi się skąpymi trawami, karłowatymi górskimi roślinami, porostami i pędami krzewów. Jest odporny na brak wody i bardzo wytrzymały.

Goral chiński (Naemorhedus caudatus arnouxianus)

Zwierzę to występuje od wschodniej Syberii przez Koreę, Mongolię, północną część Chin, północną część Indii po Birmę. Zamieszkuje góry, miejsca trawiaste oraz urwiska skalne w pobliżu lasów. Długość głowy i tułowia 95-130 cm, ogona 10-45 cm, wysokość w kłębie 55-75 cm, masa ciała 25-35 kg. Ubarwienie z wierzchu od szarego do ciemnobrunatnego, pod spodem jaśniejsze. U samców występuje krótka grzywa. Aktywny głównie wczesnym rankiem i wieczorem. Żywi się trawą, liśćmi krzewów, gałązkami i porostami. Okres godowy przpada w miesiacach: XI-XII. Długość ciąży to ok. 240  dni. W miocie 1 lub 2 młode. Gatunek narażony (VU) na wyginięcie według "Czerwonej Księgi Zwierząt", wymieniony w załączniku I Konwencji CITES.

Mundżak chiński (Muntiacus reevesi)

To najmniejszy, ale i najbardziej zwinny, jeleń świata. Zamieszkuje Chiny, Laos, Tajwan i Wietnam. Jak przystało na jeleniowate, samiec ma niewielkie, 20-centymetrowe poroże, które tak jak jego więksi bracia, gubi raz do roku. Mundżaki mają gęstą sierść, która pozwala im świetnie radzić sobie z niskimi temperaturami. Poza tym są niezwykle sprytne.  Złapanie ich trwa niejednokrotnie kilka godzin. Są bardzo zwinne i trudno je zmęczyć.

Walabia Bennetta (Macropus rufogriseus)

Zwana również kangurem Bennetta, jest dość pospolitym torbaczem zamieszkującym Australię i Tasmanię. Tułów ma długi na 70-90 cm, charakterystyczny ogon mierzący 65-75 cm, a waży do 20 kg. Do Europy importowano te zwierzęta 150 lat temu, tworząc na terenie Anglii i Francji dość duże ośrodki ich aklimatyzacji i hodowli. Kangury te hodowane są obecnie w większości europejskich ogrodów zoologicznych. Po krótkim, około 35-dniowym, okresie ciąży samica rodzi młode wielkości ziarna fasoli, nagie i ślepe. Wędruje ono wzdłuż wylizanej przez matkę trasy od jej dróg rodnych do wnętrza torby utworzonej przez fałd skóry na brzuchu. Tam obejmuje pyszczkiem sutek matki i rozwija się dalej przez około 190 dni. Poczucie bezpieczeństwa w torbie matki jest tak mocne, że w razie niebezpieczeństwa nawet już wyrośnięty, prawie dorosły, osobnik szuka tam schronienia.

Surykatka (Suricata suricatta)

Występowanie: suche równiny południowej Afryki. Drapieżniki te żyją w grupach rodzinnych, w których panuje hierarchia. Nad bezpieczeństwem grupy czuwa osobnik, który wypatruje niebezpieczeństwa i na widok zagrożenia daje pobratymcom głośny sygnał do ucieczki. Cała kolonia znika wówczas pod ziemią w bezpiecznym systemie jam i korytarzy. Pokarmem surykatek są owady, drobne kręgowce, jaja gadów i ptaków oraz bulwy roślin.

Karakal (Caracal caracal)

Karakale występują w Azji i Afryce, na sawannach, stepach, suchych terenach trawiastych i krzaczastych oraz półpustyniach. Spotykane są na wysokości nawet 3300 m n.p.m.
Polują na ssaki, ptaki, płazy i gady. Potrafią pochwycić i zjeść ofiarę trzykrotnie większą od siebie. Po ciąży trwającej 68-81 dni, samica rodzi 1-6 młodych, które samodzielność osiągają w 10. miesiącu życia. Karakale żyją samotnie i są terytorialne. Dobrze się wspinają. Inna nazwa tego gatunku to ryś stepowy. Maksymalna zanotowana dotąd długość życia karakala w niewoli to 19 lat. Gatunek wpisany do I załącznika Konwencji Waszyngtońskiej CITES.

Ryś euroazjatycki (Lynx lynx)

Ryś pod względem budowy przypomina raczej psa niż kota (długie kończyny i krótki ogon). Głowę ma typowo kocią, okrągłą z trójkątnymi, stosunkowo długimi uszami, zakończonymi charakterystycznymi czarnymi pędzelkami włosów długości 40-50 mm. Oczy są duże, o źrenicy pionowej, barwy szarozielonej. Ogon jest gruby, tępo zakończony, na końcu czarny. Kończyny przednie są pięciopalczaste, tylne czteropalczaste, zakończone ostrymi, mocno zakrzywionymi, wysuwalnymi pazurami. Sierść z wierzchu jest barwy od szarożółtej do ciemno-rudej. Spód ciała jest jaśniejszy, biały lub kremowy. U większości osobników występują na kończynach i bokach ciała cętki, plamy lub kreski czarne bądź ciemnobrązowe. Nie jest to związane ze środowiskiem, bo rysie o sierści plamistej i bez plam występują zarówno w górach, jak i na nizinach. Włos mają rysie miękki, jedwabisty i długi. W zimie u samców są wyraźnie widoczne bokobrody. Gatunek bliski zagrożenia według "Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt", wymieniony w załączniku II Konwencji CITES, objęty regionalną, europejską księgą rodowodową ESB.

Niedźwiedź himalajski (Ursus thibetanus)

W południowej i wschodniej Azji żyje niedźwiedź o czarnym długim futrze, z wyraźną białą plamą na piersi w kształcie litery V. Jest on nieco mniejszy od niedźwiedzia brunatnego i polarnego, ale wyrośnięty samiec, zwykle większy od samicy, osiąga masę do 180 kg. Oprócz białej plamy na piersi, charakterystyczną cechą tego niedźwiedzia jest obfity kołnierz z długich i dość sztywnych włosów. Mięso i kości niedźwiedzia himalajskiego do dzisiaj stanowią poszukiwany przysmak Chińczyków. Jest zwierzęciem wszystkożernym i pokarmowo niewybrednym. Wszystkie niedźwiedzie, także niedźwiedzie himalajskie, rodzą się nagie i ślepe i przez pierwsze dwa lata uzależnione są od matki. W jednym miocie rodzi się 1-3 sztuk. Potomstwem opiekuje się wyłącznie matka. Gatunek narażony (VU) na wyginięcie według "Czerwonej Księgi Zwierząt", wymieniony w załączniku I Konwencji CITES, gatunek objęty regionalną, europejską księgą rodowodową ESB.

Miko czarny (Callimico goeldii)

Wielkość ciała bez ogona: 19 - 23 cm, ogon: 25,5 - 32,4 cm. W środowisku naturalnym występuje w lasach deszczowych Amazonii. Kolumbia, Ekwador, Peru, Brazylia i Boliwia. Biologia: Miko żyją w grupach liczących do 10 osobników. Samice zwykle rodzą jedno młode, którymi zajmują się troskliwie przez 10-20 dni. Przez kolejne tygodnie młodymi opiekują się również inne osobniki w grupie. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 18-24 miesięcy. Żywią się owocami, owadami, grzybami i niektórymi kręgowcami. Gatunek zagrożony wyginięciem, ujęty w pierwszym załączniku Konwencji CITES.

Tamaryna białoczuba (Saguinus oedipus)

Występuje w Ameryce Południowej na terenie Kolumbii. Zajmuje piętro koron drzew w tropikalnych lasach deszczowych. Małpa ta jest aktywna w ciągu dnia. Żyje w stadach złożonych z 3-13 osobników. Jej pokarm stanowią owoce, nasiona, żywica drzew, owady, drobne gryzonie i ptaki. Samica rodzi bliźnięta po ciąży trwającej około 183 dni, co stanowi jeden z najdłuższych okresów ciąży wśród pazurkowców. Młode osiągają dojrzałość płciową po 18-24 miesiącach. Gatunek zagrożony (EN) według "Czerwonej Księgi Zwierząt", wymieniony w załączniku I Konwencji CITES, gatunek objęty programem hodowlanym EEP.

Pigmejka (Callithrix pygmaea)

Zamieszkuje lasy deszczowe zachodniej Brazylii, południowo-wschodniej części Kolumbii oraz wschodnich obszarów Ekwadoru i Peru. Pigmejka jest najmniejszym przedstawicielem małp - długość ciała wynosi średnio 14-16 cm, ogon mierzy od 15 do 20 cm. Waży średnio 85 g. Doskonale wspina się po drzewach dzięki przystosowanym do tego celu pazurom. Jest wszystkożerna - żywi się owocami, liśćmi, owadami, larwami, sokiem drzew oraz małymi kręgowcami  i bezkręgowcami. Pigmejki żyją najczęściej w parach lub małych, rodzinnych grupach. Ciąża trwa ok. 140 dni, jednorazowo rodzi się do 3 młodych. Gatunek wymieniony w załączniku II Konwencji CITES.

Marmozeta białoczelna (Callithrix geoffroyi)

Gatunek ten występuje w Ameryce Południowej, w Brazylii, na obszarze nizinnych tropikalnych lasów deszczowych. Marmozety białoczelne są aktywne w ciągu dnia. Żyją w stadach złożonych z 8-10 osobników. Odżywiają się owocami, nektarem roślin, sokami z drzew, owadami, małymi jaszczurkami i ptakami. Dominująca samica rodzi bliźnięta lub trojaczki po okresie ciąży około 4,5 miesiąca. Młode dojrzewają w wieku 14-18 miesięcy, a rozmiary dorosłych osobników osiągają w wieku 2 lat. Gatunek narażony (VU) na wyginięcie według kategorii zagrożenia gatunków "Czerwonej Księgi Zwierząt",  wymieniony w załączniku II Konwencji CITES, gatunek objęty programem hodowlanym EEP.

 

Miejsce-przyjazne-niewidomym
YouTube
BIP
Toruń
Toruń